هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

528

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

خلاصه ، يحتمل گفته شود طرحى كه ريخته شده براى متحد شدن دولت « عثمانى » و « استريا » « 1 » محال خواهد بود ، زيرا كه مذهب « عيسوى » مخالف « اسلام » است ، درست است ؛ امّا امروز دولتين مزبورين بايد باهم يكى شده ، كار به مذهب نداشته باشند . وقتى كه براى عموم خلق « خطر » و « بدبختى » روى مىدهد ، خصومت مذهبى را كنار مىگذارند براى « امنيت حال » و « صلاح احوال‌شان » . و به نظر من ، چنين مىنمايد كه اگر دولت « عثمانى » امروز بخواهد از اين صعوبات خلاصى يابد ، دست « اخوّت » و « برادرى » با « استريا » بدهد و اين موافقت به ذائقهء « اعليحضرت سلطان » بدمزه نخواهد افتاد . دولت « عثمانى » از حيثيت پول ، خيلى دست‌تنگ است . مالياتش كمتر از 000 ، 000 ، 16 « 2 » « ليرهء عثمانى » برآورده شده ، از اين مبلغ زيج زيادى براى قرضى كه از خارجه كرده ، بايد بدهد و هم لشكر خيلى پاكيزهء خوبى نگاهدارى نمايد : « ملك » را به « لشكر » را به « مال » مىتوان نگاه داشت . فقط چيزى كه علاج اين مسئله را مىكند « موافقت با دولت استريا » است ، كه فورا دست تعدى متعديان را كوتاه مىكند و اراضى « كليسا » كه داخل مملكت است . ، باز مزرعه و تجارت‌گاه مىشوند . موقوفاتى كه بيشترش اراضى حاصلخيز دولت « عثمانى » است ، خيلى زياد است و مىتوان 000 ، 000 ، 000 ، 100 « 3 » « ليرهء انگليس » ، آنها را فروخت به كسى كه ضمانت بدهد در كمال استحكام نگاهدارى نموده ، از دست ندهد . و اين مبلغ اداى قرض دولت « عثمانى » را مىكند و شعلهء جنگ التهاب يابد . و از طرفى كه مجلسى منعقد شده ، نقشهء « فرنگستان » را به نوعى كه من طرح ريخته‌ام ، بكشند ؛ ممكن است « روس » قبول آن وضع را نموده ، آتش فتنه منتفى شود و اگر به طور حتم جنگ بايد وقوع شود ، اسلم شقوق آن است كه يك طرفى بشود ، خالى از فايده نخواهد بود . از امراى منتخبه « انگليس » سؤال شود كه آيا شما « روس » را مىگذاريد [ كه ] « پايتخت مملكت عثمانيه » را متصرف شده ، راه تجارت شما را با « لوانت » خراب كند و شقوق قانون شما را در « هندوستان » هرج‌ومرج كند ، يا آن‌كه در صورت لزوم 000 ، 000 ، 20 « 4 »

--> ( 1 ) . اتريش ( Austria ) . ( 2 ) . در اصل : شانزده ميليان ( 3 ) . در اصل : صد هزار ميليان ( 4 ) . در اصل : بيست ميليان